ADHD of autisme? Door beweging een scherper brein en sociaal vaardiger?

20-04-2015

Het belang van bewegen voor je conditie en je geestelijk welzijn is algemeen erkend.Het kan ingezet worden naast cognitieve gedragstherapie of neurofeedback door een psycholoog. Bij onze praktijk in Nijmegen kijken we naar leefstijl en beweging.

Sportief bewegen kan ook gewoon gezellig en leuk zijn. Maar wat betekent het voor mensen met ADHD of autisme kenmerken. Heeft het effect op medicatiegebruik? Is hier onderzoek naar gedaan?  Zijn er  tips te geven over succes met  sportief bewegen ?

Voor mensen met AD(H)D zijn er drempels,  een wat houterige manier van  bewegen komt bij hen  nogal eens voor.  Voor mensen met autisme kan dit ook een rol spelen ,  hoge prikkelgevoeligheid ( vooral bij groepssport), te letterlijk opvatten van instructies op het sportveld  kunnen ook een blokkade vormen.        

          1. AD(H)D en bewegen

Er zijn aanwijzingen dat sportief bewegen een effect heeft op leerprestaties  en medicijngebruik.  Aan de Vrije Universiteit loopt een meerjarig onderzoek Hersengymnastiek  met als vraag: zijn neuro feedback en sport even effectief als optimaal vastgestelde medicatie  in het verminderen van ADHD symptomen , conclusies  zijn er voorlopig nog niet. Het doel van de vraag  is om kennis te vergroten over de effectiviteit van alternatieven voor medicatie. Voor 70 procent van de kinderen pakt medicatie goed uit, maar voor 30 procent niet. Bovendien is er het probleem van therapietrouw, weinig mensen lukt het om op de goede  tijd  de juiste dosis  te nemen.  Er is weinig onderzoek verricht, het onderzoek dat beschikbaar  is, is  vaak uitgevoerd  met kleine aantallen deelnemers.  De geneesmiddelenindustrie   subsidieert  farmaceutisch  onderzoek, alternatieve oplossingen  zijn voor weinig  partijen,  m.u.v. universiteiten of  patiëntenverenigingen,   interessant. Recent is er een goed onderbouwd artikel verschenen met  onderzoeksresultaten  naar ADD/ADHD.

 In 2013 is er een  door de Universiteit  van Illinois studie gedaan onder  school kinderen  van 8-10 jaar oud. 40  Kinderen  werden willekeurig ingedeeld in een groep die een  lichamelijke  oefening , met een tredmolen, deed gedurende  20 minuten of in een groep die ging lezen. Na de oefening kregen de kinderen vragen voorgelegd  op het gebied van  aandacht, lezen en rekenvaardigheden en  ze kregen een EEG onderzoek. De kinderen in de  beweeggroep hadden betere testscores dan die in de leesgroep. Kinderen met ADHD kenmerken  binnen de beweeggroep deden het beter dan andere kinderen op het gebied van zelfcorrectie.

Er zijn oefenprogramma’s  voor scholen zoals ABC  for Fitness . In 2010 bleek uit een vergelijking van 3 basisscholen. Scholen die een beweegprogramma hadden,  deden het beter wat betreft medicatie.

Basisscholen, scholen die een beweegprogramma hadden bleken een afname van 33 %  in medicatiehoeveelheid  te hebben  in een schooljaar waar de scholen zonder programma een afname van 7 % noteerden. ***

Dr. John Ratey van hoogleraar  Harvard Medical School en psychiater  meldt dat hij bij medicatie gebruik altijd lichamelijke oefeningen  adviseert, omdat hij dan lagere doses kan voorschrijven.

Volgens psycholoog dr. Carol Brady doen kinderen met ADHD die sporten het beter op school, ze gaan beter  met hun tijd om en sluiten makkelijker  vriendschappen. Zowel groeps-  als individuele sporten komen in aanmerking.   

Meer  praktische info en tips rondom sporten kun je vinden in  mijn  e-book.

             2. Autisme en bewegen

Er is onderzoek gedaan naar autisme en beweging,  er zijn positieve effecten op motorisch  en sociaal functioneren. Ook  zijn er tips  vanuit de praktijk .

Het Donders instituut in Nijmegen deed  in 2011 een metastudie naar 16 onderzoeken (totaal 133 personen) over de relatie tussen sport en autisme bij kinderen en volwassenen.  Deelnemers kregen  gestructureerd groeps-  en individuele   bewegingsactiviteiten   aangeboden . Er bleek significante  vooruitgang  te zijn op sociaal en motorisch  terrein, zowel kinderen  als volwassenen  profiteren echter meer als het om individueel oefeningen  gaat . Effecten op communicatiegedrag verdienen nader onderzoek.  De enige  kanttekening hierbij:  het gaat om kleine aantallen personen .

Zijn er nog praktische tips te geven?

Er zijn drempels, maar die kunnen veelal  overwonnen worden.

Elise Haarman schreef het boek “Game.over? Start opnieuw”, een boek met verhalen van kinderen met een vorm van autisme die spannende,  grappige en soms ook vervelende dingen tegenkomen. Maar ze ontdekken dat bijna overal een oplossing voor te vinden is.  Bijv. hoe overleef je de kleedkamer? Handballer Luuk geeft survivaltips.

Wie het YouTube filmpje over het boek bekijkt krijgt al vast een aantal tips.

• Zorg voor een vaste plek in de kleedkamer

• Vertel je trainer over je autisme kenmerken en vraag of hij er rekening mee wil houden

• Als je een wedstrijd verloren hebt, blijf dan niet hangen bij de plek. Neem afstand, zoek afleiding.

• Hoe vraag ik om hulp tijdens een wedstrijd , spreek een teken af met de trainer, dat je een time out wilt.

• Zoek een afkoelplek als je overprikkeld raakt bijv. de kleedkamer    

Conclusie: al met al bieden de onderzoeken en praktijkervaringen hoop, al is nog meer research nodig. 

 

Peter Paul Both, BreinVitaal Psychologenpraktijk

Tel. 06-38017652

info@breinvitaal.nl

 

***Noot. In de Verenigde  Staten  is  niet minder dan  11% van de kinderen gediagnosticeerd met AD(H)D. 6,1 % van alle kinderen gebruikt  ADHD medicatie (cijfers uit 2011).