Minder stress en meer herstel door neurofeedback, nieuwe feiten

20-04-2015

Het trainen van de hersenen is goed voor het individu en voor de samenleving, recent nieuws uit de Verenigde Saten toont dit aan.

Wie lang gezond wil blijven doet er goed aan zijn brein uit te dagen zoals we in een eerder artikel schreven over effectief lezen.  Psychiater en spraakmakend auteur Bram Bakker schreef het boek  “Blijf beter!” . Hij noemt sportieve beweging, ademtraining  en neurofeedback als belangrijke pijlers in een gezonde levensstijl die ertoe leidt dat je langer lichamelijk en mentaal gezond blijft.  Dat is goed voor het individu , maar ook voor de samenleving  waarin de  gezondheidszorg betaalbaar  kan blijven.  Belangrijk, omdat de farmaceutische industrie besloten heeft niet meer te investeren in het ontwikkelen van nieuwe antidepressiva of nieuwe middelen tegen ADHD . Voor sommige breinen is het moeilijk om  eruit te halen wat erin zit , omdat bepaalde hersengolven  die je kunt meten met een EEG onderzoek   uit balans kunnen zijn.   In de Washington Post verscheen recent een artikel over neurofeedback , de breintraining methode die je kunt gebruiken voor ADHD, maar ook voor klachten als hersenbeschadiging en Posttraumatische Stressstoornis.
Chris  Gardner (58) kwam van een actief leven als zwarte band taekwondo beoefenaar in korte tijd  in een situatie  met veel beperkingen terecht . Deze verandering  hing samen met de  verwijdering van een hersentumor.  Na de operatie raakte  hij opgesloten  in een wereld waarbij hij geen gesprekken kon volgen en zelfs zijn hond niet meer kon uitlaten. Hij maakte maar weinig vooruitgang met fysiotherapie en ergotherapie. Neurofeedback ontsloot voor hem de weg naar herstel.
Neurofeedback, een  vorm van biofeedback, gebruikt filmpjes, videogames ,computers en ander instrumenten om hersengolven te reguleren.  Daardoor verbetert je aandacht. Een cliënt kijkt naar een film, hij is met sensoren op het hoofd verbonden aan een computer  die  zijn hersenactiviteit  bijhoudt.  De therapeut die het gedrag van de hersengolven volgt op een computer stelt het systeem bij als een cliënt van het pad lijkt te raken en te veel langzame of  te veel snelle hersengolven vertoont. Hij krijgt op die manier feedback over zijn functioneren. 
Onderzoekers die neurofeedback  aanbevelen zeggen vaak dat ze niet weten hoe het werkt maar dat verandering in hersengolven kan leiden tot verbeterde aandacht en meer ontspanning. Dit is van belangrijk  voor cliënten met bijvoorbeeld  angst of migraine. De behandeltechniek bestaat als sinds de jaren 60 . Een groot aantal studie is veelbelovend . Sommige studies tonen  weinig  of geen resultaat aan.
De meest solide onderzoeken zijn die over kinderen met ADHD, het meest recente project vond plaats onder 104 kinderen (Steiner et al. 2014).
De kinderen  die neurofeedback kregen als behandeling verbeterden  hun aandacht en impulscontrole in vergelijking   met de controlegroep die geen neurofeedback kreeg. Kinderen werden willekeurig toegewezen aan of de   behandelgroep of de controlegroep.
Veelbelovend zijn ook de resultaten bij patiënten met hersenbeschadiging. Bovengenoemde Chris Gardner vertelt  : “Ik  was sceptisch ,maar wanhopig.  9 maanden na de operatie en therapieën   was er maar een matige  verbetering  merkbaar.De arts zei dat herstel 2-3 jaar zou duren. Maar na 9 sessies neurofeedback  kon ik  weer autorijden , sportieve  wandelingen maken en werken vanuit huis.
“Het leerproces bij neurofeedback  is onbewust zoals bij het berijden van een fiets” ,legt  Deborah Stokes een psycholoog in Alexandria ,Virginia, uit . Als  cliënten   voldoende behandelingen  krijgen  en  als ze  de  gewenste  hersengolfpatronen bereiken, is er een blijvend effect op kalmte en functioneren ze beter.
Er zijn ook kritische geluiden. “Zouden andere therapeutische factoren dan de techniek  een rol kunnen spelen,” vraagt  psycholoog Rob Mapou zich af , “zoals het bespreken  van je probleem met een  therapeut?”
Rex  Cannon van het  Institute of International Society of Neurofeedback and Research (ISNR)  daarentegen citeert 220 studies die bewijzen dat neurofeedback  effect heeft. Opmerkelijk is   een meta analyse naar studies onder epilepsie patiënten. Het betreft cliënten die niet reageerden op medicatie maar na neurofeedback  een aanmerkelijke vermindering vertoonden in epilepsie aanvallen.
Mary Lee Esty behandelde 2500 patiënten  met deze hersentraining die voornamelijk de diagnose Posttraumatische stressstoornis (PTSS) of  hersenbeschadiging hadden. Ze ontving een onderscheiding voor  onderzoek op het terrein van hersenbeschadiging.  De 7 veteranen bij wie ze onderzoek deed werden behandeld voor  PTSS. Ze lieten veelbelovende resultaten zien  na de behandeling met neurofeedback  op het gebied van mentale gezondheid  en leerprestaties.  
Ook in Nederland is de neurofeedback methode aan een opmars bezig getuige de bijzonder goede resultaten bij toepassing hiervan op een school.
De Latasteschool in Roermond heeft onlangs uit handen van premier Mark Rutte en Sander Dekkers, staatsecretaris het predicaat "Excellente School"  mogen ontvangen.Het is vooral bijzonder omdat de Latasteschool de enige school voor speciaal onderwijs Cluster IV voor primair onderwijs is  die onderscheiden wordt  met het predicaat excellent. Samen met haar zorgpartners in school willen ze en in de toekomst het verschil blijven maken.De school heeft zich ontwikkeld tot een Integraal Kind Centrum, waarbij zij samen met de zorgpartners ( kinderfysiotherapie, ergotherapie, psychoeducatie, ToM-training, neurofeedbacktraining, remedial teaching, psycho motore therapie, logopedie, psychologische ondersteuning, dyslexieonderzoek) intensief afstemmen op de ondersteuningsbehoeften van de leerlingen die aan hen toevertrouwd zijn. Het gevolg van deze aanpak is dat een groot deel van haar leerlingen terug kan keren naar regulier (voortgezet) onderwijs.
Een andere vorm van hersentraining is de z.g. cognitieve training. Bram Bakker is hier positief over. Cliënten leren hun aandacht beter te richten oftewel zich niet te laten afleiden. Denk aan een alcoholverslaafde die achter de computer een trainingsprogramma volgt  dat erop is gericht minder aandacht te besteden aan een bierreclame aan de buitenkant van een café. Je krijgt geen feedback over wat erin je brein gebeurt, maar dit is niet vereist voor de werking ervan.Meer weten? Bel 06-38017652 voor informatie of voor een afspraak.
Peter Paul Both
BreinVitaal Psychologen
06-38017652
info@breinvitaal.nl
Bronnen
Bram Bakker, Blijf Beter. Lucht 2013
Arlene Karidis, The Washington Post, 19/01/2015
Steiner,NJ  et al. In-School neurofeedback training for ADHD.Pediatrics 2014 Mar;133(3):483-92