Omgaan met woede bij volwassenen met ADHD (deel 1)

16-01-2018

Herken je je in de volgende situaties?  Je wordt snel boos en de boosheid blijft lang hangen. Je slaat met deuren en gooit met zware voorwerpen. Je kunt impulsief dingen zeggen of  impulsief schreeuwen.

Een laag zelfbeeld als gevolg  van  ADHD  komt vaak voor en kan je gevoelig maken voor kritiek.

De kosten hiervan: je relaties met je naasten kunnen verslechteren en er kunnen wrijvingen ontstaan in je werksituatie of  schoolsituatie.

Omvang en oorzaak

Dit woedeprobleem komt vaak voor bij volwassen met ADHD en er zijn oplossingen met en zonder medicatie.

ADHD-specialist Sandra Kooij stelt:

Onderzoek laat zien dat bij ca. 90% van de volwassenen met ADHD stemmingswisselingen en woede- uitbarstingen aan de orde van de dag zijn.  Deze komen voor vanaf hun kindertijd.

Volgens haar zijn woede-uitbarstingen een ernstige vorm van emotionele onevenwichtigheid . Plotseling kan irritatie toenemen die niet meer blijkt te stuiten. Dat is typisch voor ADHD-gedrag. Voor degenen  die het overkomt, is moeilijk uit te leggen, dat het te maken heeft met racende gedachten . Je kunt de rem niet vinden om ze te stoppen. Achteraf kun je dan spijt hebben, maar dan is het leed al geschied.

Nu de kern van het probleem op hersenniveau. De oorzaak van de woede-uitbarstingen ligt in een tekort aan een stofje in de hersenen: de neurotransmitter dopamine .  Stimulerende medicatie is Sandra’s oplossing, maar ook hersentraining  (neurofeedback, biofeedback) kan dit gedrag gunstig beïnvloeden.

Zelfzorg als probleem

Impulsiviteit kan de oorzaak zijn, terwijl gebrek aan zelfzorg in de hand werkt dat de woede snel tot expressie komt, stelt Marla Cummins, ADHD-coach.   Voorbeelden van dit laatste:

-je bent moe;

-je gebruikt medicatie, maar hebt die niet ingenomen;

-je hebt honger;

-je hebt niet aan lichamelijke training gedaan;

-je hebt te veel op je bord en voelt je overweldigd;

-je hebt te weinig tijd genomen om  rust en afstand te nemen.

Slimme strategieën om om te gaan met woede

Twee soorten situaties keren steeds weer terug:

-die waarbij  bepaalde

activiteiten ergernis geven en waarop je kunt anticiperen;

-die waarbij ergernis uit het niets lijkt te komen.

Stressmanagement  kan al veel leed voorkomen: regelmatig rust zoeken (Bijbel lezen, meditatie), goed time-management, regelmatige lichaamsbeweging.   

Tip 1. Ken je boosheidsprikkels en maak een actieplan

Ook al doe je aan zelfzorg, je kunt toch met boosheid en woede te maken krijgen. Het kennen van je  triggers, druppels die de emmer doen overlopen, kan al veel schelen.

Bob heeft een hekel aan financiën. Hij heeft zich voorgenomen voortaan op zondagochtend hiermee aan de slag te gaan. Hij begint aan de klus met wat tegenzin  en wat geïrriteerd . Zijn kinderen zijn aan het ronderennen en hij kan zich amper concentreren. Dan komt zijn partner binnen, die hem eraan herinnert dat hij beloofd heeft met de kinderen naar het park te gaan. Dan schiet Bob uit zijn slof.

Een ander  voorbeeld  is dat van Mike die een puberzoon heeft . Zijn woede-uitbarstingen hebben de relatie met zijn zoon verslechterd.  Lange tijd dacht hij dat het goed was zijn woede te uiten, omdat hij die dan kwijt was.  Hij ziet dat er een kloof aan het ontstaan is tussen hem en zijn zoon die door een verdubbeling van het zakgeld niet is te verhelpen. Hij moet wat aan het woedeprobleem doen. 

 Als hij een zware dag op het werk heeft gehad, is hij extra gevoelig voor tegenslag thuis.  Na zo’ n drukke dag op het werk  constateert hij dat zijn zoon de afspraak om het vuilnis buiten te zetten,  niet heeft uitgevoerd.  Hij raakt overstuur en haalt woedend naar hem uit.  Andere voorbeelden die hem ergeren, zijn een parkeerbon van zijn zoon,  het feit dat zijn zoon op een dag eerder thuiskomt omdat hij het die dag niet trekt op school.  

Wordt vervolgd